- Bitki Adı
- Yeşil Mercimek
- Bitki Diğer Adları
- Mercimek, Bakla-i asfer, Lens tohumu
- Azerbaycan Adı
- Yaşıl mərci
- Latince Adı
- Lens culinaris Medik.
- Almanca Adı
- Linse
- Arapça Adı
- عدس أخضر
- Farsça Adı
- عدس سبز
- Fransızca Adı
- Lentille verte
- İngilizce Adı
- Green lentil
- İtalyanca Adı
- Lenticchia verde
- Rusça Adı
- Зелёная чечевица
- Yunanca Adı
- Πράσινη φακή
- Bulunduğu Yer
- Anadolu, Akdeniz çevresi, Asya, Hindistan
- Toplanma Zamanı
- Yaz ortası – Hasat dönemi (Temmuz-Ağustos)
- Kullanılan Bölgesi
- Tohumları
- Yetiştiği Bölgeler
- Ilıman iklimli bölgeler
BİTKİ TANIMI
30–40 cm boyunda, tüylü gövdeli, beyaz çiçekli, yassı tohumlu bir yıllık baklagil bitkisidir.
GÜNLÜK KULLANIM
Dengeli beslenmede günlük 1-2 porsiyon tüketilebilir.
MODERN BİLİMDE
Yüksek protein, demir ve lif içeriğiyle kolesterol düşürücü ve kansızlık giderici etkileri araştırılmıştır.
KULLANIM ALANLARI
Kan yapıcı, sinir sistemi destekleyici, enerji verici, sindirimi düzenleyici
YAN ETKİLERİ
Fazla tüketimi gaz yapabilir, gut hastaları dikkatli kullanmalıdır.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Haşlama, çorba veya salata olarak pişirilir; filizlendirilmiş hâli B12 üretimini destekler.
BİTKİ İÇERİĞİ
Yeşil mercimek, Fabaceae (baklagiller) familyasından, yüksek besin değerine sahip bir baklagildir. İçeriğinde %24 oranında protein, %50 nişasta, %11 lif, demir, çinko, magnezyum, fosfor, folik asit, B1, B6 ve B9 vitaminleri bulunur. Ayrıca fenolik bileşikler, tanenler ve flavonoidler açısından da zengindir.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca etken bileşenleri fitosteroller, izoflavonlar, saponinler, lektinler ve fenolik asitlerdir. Bu bileşikler antioksidan, kolesterol düşürücü, hücre yenileyici ve bağışıklık güçlendirici etki gösterir.
BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
Mercimek proteinlerinden türetilen peptitler, antihipertansif (ACE inhibitörü) özellikleri nedeniyle ilaç sektöründe değerlendirilmektedir. Ayrıca saponin ve izoflavon bileşikleri, hormon dengeleyici ve antikanser formülasyonlarda araştırılmaktadır.
BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI
Evet. Mercimek proteini izolatı, bitkisel aminoasit kaynağı olarak sporcu ve vegan takviyelerinde kullanılır. Lif ekstraktı ise prebiyotik etkisiyle bağırsak sağlığını destekleyen gıda takviyelerinde yer alır.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI
Lens culinaris bileşikleri, PPAR-γ ve AMPK gen yollarını aktive ederek lipid ve glukoz metabolizmasını düzenler. İzoflavonlar, östrojen reseptör genlerinin aktivitesini modüle eder. Ayrıca fenolik bileşikler Nrf2 yolunu aktive ederek antioksidan genlerin (SOD, GPx, HO-1) ekspresyonunu artırır. Mercimek genetik olarak kuraklık direnci, protein sentezi ve antioksidan savunma genleri üzerine yapılan biyoteknolojik araştırmalarda model organizmadır.
LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI
İbn-i Sina, mercimeği 'bedeni besleyen, kanı çoğaltan ve mideyi kuvvetlendiren' gıdalar arasında sayar. Davud el-Antaki, 'mercimek çorbası, zayıfları kuvvetlendirir, mideyi yumuşatır' der. Anadolu’da yeşil mercimek, enerji verici ve kansızlığa karşı faydalı bir yemek olarak kullanılmıştır.