- Bitki Adı
- Yeşil Mercimek
- Bitki Diğer Adları
- Mercimek, Bakla-i asfer, Lens tohumu
- Latince Adı
- Lens culinaris Medik.
- Almanca Adı
- Linse
- Arapça Adı
- عدس أخضر
- Farsça Adı
- عدس سبز
- Fransızca Adı
- Lentille verte
- İngilizce Adı
- Green lentil
- İtalyanca Adı
- Lenticchia verde
- Rusça Adı
- Зелёная чечевица
- Yunanca Adı
- Πράσινη φακή
- Bulunduğu Yer
- Anadolu, Akdeniz çevresi, Asya, Hindistan
- Toplanma Zamanı
- Yaz ortası – Hasat dönemi (Temmuz-Ağustos)
- Kullanılan Bölgesi
- Tohumları
- Yetiştiği Bölgeler
- Ilıman iklimli bölgeler
- Bitki Tanımı
- 30–40 cm boyunda, tüylü gövdeli, beyaz çiçekli, yassı tohumlu bir yıllık baklagil bitkisidir.
- Günlük Kullanım
- Dengeli beslenmede günlük 1-2 porsiyon tüketilebilir.
- Modern Bilimde
- Yüksek protein, demir ve lif içeriğiyle kolesterol düşürücü ve kansızlık giderici etkileri araştırılmıştır.
- Kullanım Alanları
- Kan yapıcı, sinir sistemi destekleyici, enerji verici, sindirimi düzenleyici
- Yan Etkileri
- Fazla tüketimi gaz yapabilir, gut hastaları dikkatli kullanmalıdır.
- Hazırlanış Şekli
- Haşlama, çorba veya salata olarak pişirilir; filizlendirilmiş hâli B12 üretimini destekler.
- Azerbaycan Adı
- Yaşıl mərci
- Bitki İçeriği
Yeşil mercimek, Fabaceae (baklagiller) familyasından, yüksek besin değerine sahip bir baklagildir. İçeriğinde %24 oranında protein, %50 nişasta, %11 lif, demir, çinko, magnezyum, fosfor, folik asit, B1, B6 ve B9 vitaminleri bulunur. Ayrıca fenolik bileşikler, tanenler ve flavonoidler açısından da zengindir.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken bileşenleri fitosteroller, izoflavonlar, saponinler, lektinler ve fenolik asitlerdir. Bu bileşikler antioksidan, kolesterol düşürücü, hücre yenileyici ve bağışıklık güçlendirici etki gösterir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Mercimek proteinlerinden türetilen peptitler, antihipertansif (ACE inhibitörü) özellikleri nedeniyle ilaç sektöründe değerlendirilmektedir. Ayrıca saponin ve izoflavon bileşikleri, hormon dengeleyici ve antikanser formülasyonlarda araştırılmaktadır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Mercimek proteini izolatı, bitkisel aminoasit kaynağı olarak sporcu ve vegan takviyelerinde kullanılır. Lif ekstraktı ise prebiyotik etkisiyle bağırsak sağlığını destekleyen gıda takviyelerinde yer alır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Lens culinaris bileşikleri, PPAR-γ ve AMPK gen yollarını aktive ederek lipid ve glukoz metabolizmasını düzenler. İzoflavonlar, östrojen reseptör genlerinin aktivitesini modüle eder. Ayrıca fenolik bileşikler Nrf2 yolunu aktive ederek antioksidan genlerin (SOD, GPx, HO-1) ekspresyonunu artırır. Mercimek genetik olarak kuraklık direnci, protein sentezi ve antioksidan savunma genleri üzerine yapılan biyoteknolojik araştırmalarda model organizmadır.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, mercimeği 'bedeni besleyen, kanı çoğaltan ve mideyi kuvvetlendiren' gıdalar arasında sayar. Davud el-Antaki, 'mercimek çorbası, zayıfları kuvvetlendirir, mideyi yumuşatır' der. Anadolu’da yeşil mercimek, enerji verici ve kansızlığa karşı faydalı bir yemek olarak kullanılmıştır.