- Bitki Adı
- Acu Marul
- Bitki Diğer Adları
- Yabani Marul, Acı Marul, Uyku Marulu
- Azerbaycan Adı
- Acı Marul Otu
- Latince Adı
- Lactuca virosa L.
- Almanca Adı
- Wilder Lattich
- Arapça Adı
- الخس البري
- Farsça Adı
- کاهوی وحشی
- Fransızca Adı
- Laitue vireuse
- İngilizce Adı
- Wild lettuce
- İtalyanca Adı
- Lattuga selvatica
- Rusça Adı
- Дикий латук
- Yunanca Adı
- Άγριο Μαρούλι
- Bulunduğu Yer
- Avrupa, Anadolu, Kafkasya, Akdeniz çevresi
- Toplanma Zamanı
- Yaz sonu – Sonbahar başı
- Kullanılan Bölgesi
- Yaprak ve sütlü özsuyu (lateks)
- Yetiştiği Bölgeler
- Ilıman iklimli bölgeler
BİTKİ TANIMI
1 metreye kadar boylanabilen, sütlü özsulu, sarı çiçekli, acı tatlı otsu bir bitkidir.
GÜNLÜK KULLANIM
1 bardak sıcak suya 1 çay kaşığı kurutulmuş bitki konulur, 5 dakika demlenir.
MODERN BİLİMDE
Hafif sedatif ve analjezik etkileri üzerine araştırmalar yapılmıştır.
KULLANIM ALANLARI
- PANZEHİR,
- Ağrı kesici,
- Öksürük giderici,
- Sakinleştirici,
- Sinir yatıştırıcı,
YAN ETKİLERİ
Aşırı dozda baş dönmesi, mide bulantısı ve uyku hali yapabilir. Hamilelerde önerilmez.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Kurutulmuş lateks (laktukarium) tentür veya çay hâlinde hazırlanır.
BİTKİ İÇERİĞİ
Acı marul, Asteraceae (papatyagiller) familyasından iki yıllık otsu bir bitkidir. Avrupa, Asya ve Anadolu’da doğal olarak yetişir. Halk arasında yabani marul veya uyku marulu olarak da bilinir. İçeriğinde lateks (lactucarium), seskiterpen laktonlar, alkaloidler, flavonoidler ve uçucu yağlar bulunur. Bitki, özellikle süt kıvamındaki özsuyu ile tanınır.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca etken maddeleri lactucin, lactucopicrin, seskiterpen laktonlar ve bitkisel alkaloidlerdir. Bu bileşenler analjezik, sedatif, antienflamatuar ve hafif hipnotik etkiler gösterir.
BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
Lactucarium (acı marul özsuyu), 19. yüzyıldan itibaren eczacılıkta doğal bir sedatif ve öksürük giderici ajan olarak kullanılmıştır. Günümüzde bazı fitoterapötik formülasyonlarda doğal uyku düzenleyici ve sinir yatıştırıcı bileşen olarak değerlendirilmektedir.
BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI
Evet. Acı marul ekstresi, uyku kalitesini destekleyen, sinir sistemini rahatlatan ve stres azaltıcı gıda takviyelerinde kullanılır. Genellikle melisa, kediotu ve şerbetçiotu ile birlikte formülasyonlara dahil edilir.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI
Lactuca virosa bileşikleri, GABA reseptörleri üzerinde modülatör etki gösterir. Ayrıca NF-κB ve COX-2 genlerinin ekspresyonunu baskılayarak inflamasyonu azaltır. Lactucin ve lactucopicrin bileşenlerinin nöronal hücre kültürlerinde antioksidan genleri (Nrf2, SOD, GPx) aktive ettiği gösterilmiştir. Bu etkiler, sinir hücrelerinin oksidatif strese karşı dayanıklılığını artırır.
LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI
İbn-i Sina, marulun 'sıcaklığı yatıştırdığını, uykuyu kolaylaştırdığını ve zihni sakinleştirdiğini' belirtmiştir. Davud el-Antaki, 'acı marul suyu içildiğinde öfkeyi giderir, kalbi huzura kavuşturur' der. Anadolu hekimleri, bitki özsuyunu su veya sütle karıştırarak uykusuzluk ve sinirsel gerginliklerde kullanmışlardır.