- Bitki Diğer Adları
- Siklamen
- Latince Adı
- Cyclamen sp.
- Almanca Adı
- Alpenveilchen
- Arapça Adı
- سيكلامين
- Farsça Adı
- سیكلامن
- Fransızca Adı
- Cyclamen
- İngilizce Adı
- Cyclamen
- İtalyanca Adı
- Ciclamino
- Rusça Adı
- Цикламен
- Yunanca Adı
- Κυκλάμινο
- Bulunduğu Yer
- Ormanlık alanlar, gölgeli bölgeler
- Toplanma Zamanı
- Yumruları sonbaharda
- Kullanılan Bölgesi
- Yumru
- Yetiştiği Bölgeler
- Akdeniz, Anadolu, Avrupa
- Bitki Tanımı
- Cyclamen, kalp şeklinde yaprakları ve pembe-beyaz çiçekleriyle bilinen yumrulu bir bitkidir.
- Günlük Kullanım
- Doğrudan tüketilmez, tıbbi kullanımı kontrollü yapılır.
- Modern Bilimde
- Triterpen saponinler içerir; antiinflamatuvar etkileri araştırılmıştır.
- Kullanım Alanları
- Gelenekte romatizma ve sinüzit için; modern kullanımda farmakolojik araştırmalarda.
- Yan Etkileri
- Yüksek dozda zehirli olabilir, kusma ve mide rahatsızlığı yapabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Yumrularından ekstre hazırlanır, haricen veya kontrollü dahilen kullanılır.
- Topalak
- Azerbaycan Adı
- Topalak
- Bitki İçeriği
Topalak, Cyclamen cinsine ait, Primulaceae (Çuhaçiçeğigiller) familyasından çok yıllık yumrulu bir bitkidir. Anadolu’da dağlık ve ormanlık alanlarda doğal olarak yetişir. Yumrularında saponinler, triterpenoidler, organik asitler, şekerler ve alkaloid türevleri bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri siklamin (bir triterpen saponin), deglukosiklamin, siklamozitler ve fenolik bileşiklerdir. Bu bileşikler balgam söktürücü, idrar artırıcı ve bağırsak uyarıcı etki gösterir, ancak yüksek dozlarda toksik etki oluşturabilir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Siklamin, farmasötik araştırmalarda mukus çözücü ve detoksifikasyon mekanizmaları üzerindeki etkisiyle değerlendirilmiştir. Ancak toksik doz aralığı dar olduğu için modern ilaç sektöründe doğrudan kullanımına izin verilmemektedir. Yine de ekstresi, burun tıkanıklığı giderici bazı burun damlalarında düşük oranda yer almıştır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Doğrudan kullanılmaz. Ancak kontrollü ekstraktları, homeopatik formülasyonlarda ve geleneksel fitoterapi ürünlerinde solunum ve sinüs destekleyici olarak çok düşük dozda yer alabilir.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Cyclamen türlerinden izole edilen saponinler, hücre zar geçirgenliğini etkileyen moleküler mekanizmalarıyla araştırılmıştır. Ayrıca siklamin bileşiği, hücre kültürü ortamlarında sitotoksik etkileri nedeniyle kanser hücre hattı çalışmalarında model madde olarak kullanılmıştır.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, topalak benzeri yumrulu bitkileri 'balgamı çözen ve bedeni arındıran' bitkiler arasında tanımlamıştır. Davud el-Antaki, topalak kökünü sirke içinde kaynatıp buruna damlatmanın sinüsleri açtığını belirtmiştir. Anadolu hekimleri kök ezmesini burun tıkanıklığı ve sinüzit için haricen uygulamışlardır.