- Sebze Adı
- Semizotu
- Sebze Diğer Adları
- Pirpirim, Tereci
- Latince Adı
- Portulaca oleracea L. (Sin.:Portulaca rosbezgii Poelln.
- Azerbaycan Adı
- Pərpərən
- Almanca Adı
- Portulak
- Arapça Adı
- بقلة الحمقاء
- Farsça Adı
- خرفه
- Fransızca Adı
- Pourpier
- İngilizce Adı
- Purslane
- İtalyanca Adı
- Porcellana
- Rusça Adı
- Портулак
- Yunanca Adı
- Γλιστρίδα
- Bulunduğu Yer
- Tarlalarda, bahçelerde, yol kenarlarında yabani ve kültür olarak yetişir.
- Toplanma Zamanı
- İlkbahar ve yaz aylarında.
- Kullanılan Bölgesi
- Yaprakları ve gövdeleri.
- Yetiştiği Bölgeler
- Anadolu, Akdeniz, Asya, Avrupa ve Amerika.
SEBZE TANIMI
Semizotu, etli yapraklı, suluca gövdeli, otsu ve yayılıcı bir bitkidir.
GÜNLÜK KULLANIM
Çiğ salatalarda, yemeklerde, cacık ve böreklerde kullanılır.
MODERN BİLİMDE
Omega-3 yağ asitleri, vitamin A, C, E, magnezyum ve potasyum açısından zengin; kalp, damar ve sindirim üzerine araştırılmaktadır.
KULLANIM ALANLARI
Bağırsaklar.
- Bağışıklık,
Böbrekler.
- İç organları güçlendirmede,
İdrar söktürücü.
- Kalp dostu,
Karaciğer.
Sindirim düzenleyici.
YAN ETKİLERİ
Fazla tüketimde böbrek taşı riskini artırabilir.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Taze yaprak ve gövdeleri çiğ salata, cacık, yemek ve böreklerde kullanılır.
BİTKİ İÇERİĞİ
Semizotu, Portulacaceae familyasına ait, sukulent yapraklı bir sebzedir. İçeriğinde zengin miktarda omega-3 yağ asitleri (alfa-linolenik asit), C, E, A ve B grubu vitaminleri, magnezyum, potasyum, kalsiyum, demir ve yüksek düzeyde antioksidan bileşikler bulunur. Ayrıca betalain pigmentleri sayesinde hücresel koruma sağlar.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca etken bileşenleri omega-3 yağ asidi (ALA), betalain, betasitosterol, askorbik asit, dopamin ve melatonin'dir. Bu maddeler antiinflamatuar, antioksidan, kardiyoprotektif ve sinir sistemi dengeleyici etkilere sahiptir.
BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
Semizotundaki omega-3 yağ asidi ve betasitosterol, ilaç sektöründe kolesterol düşürücü ve damar koruyucu ajan olarak kullanılmaktadır. Ayrıca betalain pigmentleri, karaciğer koruyucu ve antitümör potansiyeli nedeniyle farmasötik formülasyonlarda araştırılmaktadır.
BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI
Evet. Semizotu ekstresi, doğal omega-3 kaynağı olarak gıda takviyelerinde kullanılır. Ayrıca melatonin içeriği nedeniyle uyku düzenleyici ve anti-stres desteklerinde yer alır.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI
Semizotu bileşikleri, Nrf2 sinyal yolunu aktive ederek antioksidan genlerin (SOD, CAT, GPx, HO-1) ekspresyonunu artırır. Omega-3 yağ asitleri, NF-κB yolunu baskılayarak inflamatuar genlerin (IL-1β, TNF-α) aktivitesini azaltır. Ayrıca melatonin, sirkadiyen ritim genleri (PER1, CLOCK) üzerinde düzenleyici etki gösterir. Betalain bileşikleri DNA hasarını önleyici koruyucu etki yapar.
LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI
İbn-i Sina, semizotunu 'safrayı yatıştıran, kalbi ve karaciğeri serinleten' bitkiler arasında sayar. Davud el-Antaki, 'semizotu suyu içilirse mideyi rahatlatır, uykusuzluğu giderir' der. Anadolu tıbbında semizotu, yaz aylarında harareti düşürmek ve idrarı düzenlemek amacıyla sıkça kullanılmıştır.