- Bitki Adı
- Şakayık
- Bitki Diğer Adları
- Çin şakayığı
- Latince Adı
- Paeonia lactiflora Pallas (Syn.: Paeonia albiflora Pall., Paeonia chinensis L. Vilmorin, Paeonia edulis Salisb.)
- Almanca Adı
- Chinesische Pfingstrose
- Arapça Adı
- الفاوانيا الصينية
- Farsça Adı
- صد تومانی چینی
- Fransızca Adı
- Pivoine de Chine
- İngilizce Adı
- Chinese peony
- İtalyanca Adı
- Peonia cinese
- Rusça Adı
- Пион молочноцветковый
- Yunanca Adı
- Παιώνια η γαλακτώδης
- Bulunduğu Yer
- Çin, Doğu Asya
- Toplanma Zamanı
- Sonbaharda kökleri toplanır
- Kullanılan Bölgesi
- Kök
- Yetiştiği Bölgeler
- Çin, Japonya, Kore
- Bitki Tanımı
- Geniş yapraklı, büyük gösterişli çiçekli, çok yıllık otsu bir bitkidir.
- Günlük Kullanım
- Kökleri kurutulup çay veya tıbbi preparatlarda kullanılır.
- Modern Bilimde
- Anti-inflamatuar, bağışıklık düzenleyici ve ağrı hafifletici etkileri araştırılmaktadır.
- Kullanım Alanları
- Romatizma, adet düzensizlikleri, bağışıklık sistemi destekleyici.
- Yan Etkileri
- Aşırı kullanım mide bulantısı ve ishal yapabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Kurutulmuş kök kaynatılarak çay yapılır veya toz haline getirilip ilaçlarda kullanılır.
- Azerbaycan Adı
- Şakayık
- Bitki İçeriği
Şakayık, Paeoniaceae familyasına ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Anavatanı Çin ve Orta Asya’dır. Kökü tıbbi olarak kullanılır. İçeriğinde paeoniflorin, paeonol, benzoik asit, gallik asit, albiflorin, flavonoidler, tanenler ve uçucu yağlar bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri paeoniflorin, paeonol, albiflorin, benzoik asit ve flavonoidlerdir. Bu bileşikler antiinflamatuar, antispazmodik ve sinir sistemi dengeleyici özellik taşır.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Şakayık kökünden elde edilen paeoniflorin, modern ilaç sektöründe nöroprotektif, antienflamatuar ve antikonvülsan etkileri nedeniyle araştırılmıştır. Ayrıca Çin tıbbında kullanılan 'Shaoyao' ekstresi, kas spazmlarını azaltıcı ilaçlarda yardımcı bileşen olarak yer alır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Paeonia lactiflora ekstresi, sinir sistemi dengeleyici, adet düzenleyici ve antioksidan formülasyonlarda kullanılmaktadır. Ayrıca bazı bitkisel kadın sağlığı destek ürünlerinde de bileşen olarak yer alır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Paeoniflorin bileşiği, hücre kültürü çalışmalarında inflamasyonla ilişkili genlerin (TNF-α, IL-6, NF-κB) ekspresyonunu azalttığı gösterilmiştir. Ayrıca antioksidan enzim genlerinin (SOD, CAT, GPx) aktivasyonunu artırarak oksidatif stresi azalttığı tespit edilmiştir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, şakayık kökünü 'melankoli, sinir zayıflığı ve kadın hastalıklarında faydalı' olarak tanımlamıştır. Davud el-Antaki, şakayık kökünü bal ile kaynatıp karın sancısına karşı tavsiye etmiştir. Anadolu hekimleri, şakayık çayını sinir yatıştırıcı ve adet düzenleyici olarak kullanmışlardır.