Havuç

• Daucus carota
• Tohum, Kök
• Havuç
• Siyah havuç

Daucus carota L. ssp. sativus var.

atrorubens Alef.

• (Sin.:Daucus carota var. boissieri
• Schweinf.)
• Kök

SEBZE TANIMI

Havuç, turuncu renkli, kök sebze olarak tüketilen, maydanozgiller familyasına ait bir bitkidir.

GÜNLÜK KULLANIM

Çiğ, haşlanmış, yemek, salata, çorba ve tatlılarda kullanılır.

MODERN BİLİMDE

Beta-karoten, A vitamini, lif ve antioksidan açısından zengin; göz sağlığı ve bağışıklık üzerine araştırılmaktadır.

KULLANIM ALANLARI

• A vitamini

Bağışıklık sistemi.

• Çiller,
• Cilt sağlığı,
• Göz sağlığı,

İç organlar.

Kötü huylu hücreler.

Sindirim.

• Vitiligo,

YAN ETKİLERİ

Aşırı tüketimde ciltte sarı-turuncu renk değişimi (karotenemi) yapabilir.

HAZIRLANIŞ ŞEKLİ

Çiğ yenir, haşlanır, salata, çorba ve tatlılarda kullanılır.

BİTKİ İÇERİĞİ

Havuç, Apiaceae (maydanozgiller) familyasından, kökü yenen iki yıllık bir sebzedir. Anavatanı Asya’dır. Turuncu, mor, sarı ve beyaz çeşitleri bulunur. İçeriğinde yüksek oranda beta-karoten (provitamin A), alfa-karoten, lutein, likopen, B vitaminleri, potasyum, kalsiyum, magnezyum, lif ve uçucu yağlar yer alır.

BİTKİ ETKEN MADDESİ

Başlıca etken maddesi beta-karoten olup, vücutta A vitaminine dönüşür. Ayrıca lutein, zeaksantin, poliasetilenler (falcarinol), kumarin türevleri ve flavonoidler bulunur. Bu bileşenler antioksidan, antienflamatuar ve antikanser etkilere sahiptir.

BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ

Beta-karoten ve falcarinol, ilaç ve dermokozmetik sektöründe aktif bileşen olarak kullanılır. Beta-karoten, göz ve cilt sağlığını destekleyen preparatlarda; falcarinol ise hücre yenileyici ve antikanser araştırmalarında kullanılmaktadır.

BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI

Evet. Havuç ekstresi, beta-karoten ve lutein açısından zengin olup, gıda takviyelerinde antioksidan, göz ve cilt sağlığı destekleyici olarak kullanılır. Ayrıca karotenoid takviyeleri genellikle havuç kaynaklıdır.

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI

Daucus carota bileşikleri, gen ekspresyon düzeyinde Nrf2 yolunu aktive eder, bu da antioksidan genlerin (SOD, GPx, HO-1) aktivasyonunu artırır. Falcarinol, kanser hücrelerinde apoptoz genlerini (Caspase-3, Bax, p53) uyarır. Ayrıca beta-karoten, DNA hasarını azaltıcı etkisiyle genom stabilitesini destekler. Bitkinin karotenoid biyosentez genleri (PSY, LCYB, BCH) genetik mühendislik çalışmalarıyla incelenmektedir.

LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI

İbn-i Sina, havucu 'karaciğer ve mideyi güçlendiren, gözü kuvvetlendiren' besinler arasında sayar. Davud el-Antaki, 'havuç suyu içilirse safra ve idrarı artırır, cilt rengini güzelleştirir' der. Anadolu’da havuç suyu, kan temizleyici ve göz sağlığını koruyucu olarak sıkça kullanılmıştır.