- Latince Adı
- Rhamnus catharticus L.
- Almanca Adı
- Kreuzdorn
- Arapça Adı
- سفرجل الشوك (Safarjal al-shawk)
- Farsça Adı
- عناب تلخ (Anâb Talkh)
- Fransızca Adı
- Nerprun cathartique
- İngilizce Adı
- Buckthorn
- İtalyanca Adı
- Spincervino
- Rusça Adı
- Крушина слабительная (Krushina slabitel'naya)
- Yunanca Adı
- Ράμνος καθαρτικός (Rámnos kathartikós)
- Bulunduğu Yer
- Avrupa, Anadolu, Kafkasya
- Toplanma Zamanı
- Sonbahar
- Kullanılan Bölgesi
- Meyve, kabuk
- Yetiştiği Bölgeler
- Türkiye, Avrupa, Kafkasya, İran
- Günlük Kullanım
- Çok az miktarda, dikkatli ve ölçülü kullanılmalıdır.
- Modern Bilimde
- Laksatif etkisi ve bağırsak temizleyici özellikleri araştırılmıştır.
- Kullanım Alanları
- Bağırsak boşaltıcı,
- Yan Etkileri
- Aşırı kullanımında mide bulantısı, ishal ve bağırsak kramplarına sebep olabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Meyve ve kabukları kurutularak kaynatılır veya macun yapılır.
- Meyve Adı
- Akdiken
- Meyve Diğer Adları
- Geyik Dikeni, Acı Çehre
- Azerbaycan Adı
- Ağdikan
- Meyve Tanımı
Akdiken küçük siyah renkli, buruk ve acı tada sahip meyveler verir. Özelikle Kuzey Doğu Marmara ve Karadeniz bol olarak bulunmaktadır aslında Anadolu'muzda tanınan ağaçlardandır meyveleri aslında birçok yerde tedavide kabızlık tedavisinde kullanılmakta.
Meyveleri siyah renktedir.
Özelik ile Avrupa’da birçok lokman hekimin baş tacıdır.
kabızlık giderici.
- İdrar söktürücü
- Kabızlık için
Meyvesinden 10-20 arası ishal yapar.
- Egzama kaşıntı
Meyvelerin suyundan pansuman yapılır.
- Bitki İçeriği
Akdiken, Rhamnaceae (cehre) familyasından dikenli bir çalı bitkisidir. Meyvesi siyah renklidir ve olgunlaştığında içeriğinde yüksek miktarda glikozit ve organik asit barındırır. Yaprak, kabuk ve meyve kısımları tıbbi olarak kullanılır. İçeriğinde antrakinon glikozitleri, flavonoidler, pektin, tanen, C vitamini ve reçine bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Ana etken maddeleri rhamnoksantin, rhamnetin, emodin, krizofanol, aloe-emodin ve antrakinon türevleridir. Bu bileşikler hafif müshil (laksatif), karaciğer uyarıcı ve safra akışını artırıcı etkilere sahiptir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Akdikenin antrakinon türevleri, ilaç sektöründe doğal laksatif (bağırsak çalıştırıcı) formülasyonlarda kullanılır. Özellikle 'Rhamnus catharticus extract' adıyla farmasötik hammaddeler arasında yer alır. Bu bileşikler sinameki ve cascara gibi diğer bitkisel müshil preparatlarıyla benzer etki mekanizmasına sahiptir.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Akdiken ekstresi, özellikle detoksifikasyon ve sindirim sistemini düzenleyici gıda takviyelerinde yer alır. Ancak uzun süreli veya yüksek dozda kullanım önerilmez; çünkü antrakinon bileşikleri bağırsak mukozasında tahrişe yol açabilir. Kontrollü, düşük doz formülasyonlar tercih edilir.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Antrakinon bileşikleri, hücresel düzeyde NF-κB ve COX-2 genlerinin baskılanmasını sağlayarak antiinflamatuar etki gösterir. Emodin, karaciğer hücrelerinde detoksifikasyon enzimlerini (GST, CYP1A1) aktive eder. Ayrıca p53 ve Bax genlerini uyararak kontrollü hücre yenilenmesini destekler. Kronik inflamasyon ve karaciğer fibrozisine karşı moleküler düzeyde koruyucu etki rapor edilmiştir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, 'cehre' adıyla andığı bu bitkiyi 'vücudu temizleyen, bağırsakları açan ve safrayı çözen' bitkiler arasında sayar. Davud el-Antaki, 'meyvesi karaciğeri temizler, kabızlığı giderir' der. Anadolu’da akdiken meyvesi, kurutularak suyla kaynatılıp sindirimi kolaylaştırmak için içilmiştir.