- Bitki Adı
- Uyuz otu
- Bitki Diğer Adları
- Kelebek otu, Çayır papatyası
- Latince Adı
- Scabiosa columbaria
- Almanca Adı
- Tauben-Skabiose
- Arapça Adı
- سكابيوزا
- Farsça Adı
- اسکابیو زا
- Fransızca Adı
- Scabieuse colombaire
- İngilizce Adı
- Small scabious
- İtalyanca Adı
- Scabiosa colombaria
- Rusça Adı
- Скабиоза голубиная
- Yunanca Adı
- Σκαμπιόζα
- Bulunduğu Yer
- Avrupa, Anadolu ve Kafkasya çayırlarında.
- Toplanma Zamanı
- Haziran - Eylül aylarında çiçeklenme döneminde toplanır.
- Kullanılan Bölgesi
- Çiçekleri ve yaprakları.
- Yetiştiği Bölgeler
- Avrupa, Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya.
- Bitki Tanımı
- Çok yıllık otsu bir bitkidir. 30-80 cm boylarında, mor ve mavi çiçekli, papatyagiller ailesine yakın Scabiosaceae familyasındandır.
- Günlük Kullanım
- Halk arasında cilt rahatsızlıklarında kaynatılarak lapa halinde veya çay olarak kullanılmıştır.
- Modern Bilimde
- Antiseptik ve cilt sağlığı üzerine etkileri araştırılmaktadır.
- Kullanım Alanları
- Uyuz,
- Yan Etkileri
- Aşırı kullanımda mide bulantısı yapabilir. Hamilelikte önerilmez.
- Hazırlanış Şekli
- Kurutulmuş çiçek ve yapraklarından çay hazırlanır, haricen lapa olarak uygulanır.
- Azerbaycan Adı
- Qaşınma otu
- Cilt döküntülerinde,
- Yara tedavisinde,
Toksinleri atmada.
Cilt hastalıklarında.
- Bitki İçeriği
Uyuz otu, Caprifoliaceae (hanımeligiller) familyasından çok yıllık otsu bir bitkidir. Avrupa ve Anadolu’da çayırlarda, dağ yamaçlarında doğal olarak yetişir. Halk arasında kelebek otu veya çayır papatyası olarak da bilinir. Bitkinin kök, yaprak ve çiçek kısımları tıbbi amaçla kullanılır. İçeriğinde iridoid glikozitler, flavonoidler, tanenler, saponinler, triterpenler ve uçucu yağlar bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri scabiosid, asperulosid, luteolin, apigenin, tanen ve saponinlerdir. Bu bileşikler antimikrobiyal, antiparaziter, yara iyileştirici, antioksidan ve antienflamatuar etki gösterir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Scabiosa türlerinin ekstresi, cilt hastalıklarına karşı geliştirilen topikal merhemlerde ve antiseptik solüsyonlarda kullanılmıştır. Uyuz otu ekstresi, geleneksel olarak deri parazitlerine (özellikle uyuz ve egzama) karşı bitkisel formülasyonlarda etken madde olarak yer alır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Nadiren. Uyuz otu ekstresi, doğrudan gıda takviyesi olarak kullanılmaz; ancak antioksidan ve bağışıklık destekleyici karışımlarda yardımcı bileşen olarak bulunabilir.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Scabiosa bileşikleri, hücre kültürü deneylerinde inflamatuar genlerin (TNF-α, IL-6, COX-2) ekspresyonunu baskılamış; antioksidan genlerin (SOD, GPx, CAT) aktivitesini artırmıştır. Ayrıca keratinosit hücrelerinde yara iyileşmesini hızlandırıcı etkiler gözlenmiştir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, uyuz ve deri hastalıklarında 'deriyi arındıran ve kanı temizleyen bitkiler' arasında bu tür otları tavsiye etmiştir. Davud el-Antaki, uyuz otunun suyu ile yıkanmanın 'ciltteki kaşıntı ve yara izlerini yok ettiğini' belirtmiştir. Anadolu hekimleri, bitkiyi kaynatıp suyu ile vücut banyosu yaparak cilt temizliği ve yara iyileşmesi için kullanmışlardır.