Uvez

• Üvez

BİTKİ TANIMI

Pyrus aucuparia, küçük beyaz çiçekli, kırmızı renkli meyveler veren, 5–15 m boyunda bir ağaçtır.

GÜNLÜK KULLANIM

Meyveleri reçel, marmelat veya kurutularak tüketilebilir.

MODERN BİLİMDE

Vitamin C ve antioksidan bileşikler açısından zengindir.

KULLANIM ALANLARI

Beslenmede reçel, şurup, kurutulmuş meyve; halk arasında bağışıklık ve sindirim desteği.

YAN ETKİLERİ

Çiğ meyveleri fazla tüketildiğinde mide rahatsızlığı yapabilir.

HAZIRLANIŞ ŞEKLİ

Meyveler kaynatılarak reçel, şurup veya çay yapılır.

BİTKİ İÇERİĞİ

Üvez, Rosaceae (gülgiller) familyasından, dağlık bölgelerde yetişen yaprak döken bir ağaç türüdür. Meyveleri küçük, kırmızı-turuncu renkli ve ekşimsi aromalıdır. Üvez meyvesi halk arasında hem gıda hem de şifa amacıyla kullanılır. İçeriğinde sorbitol, malik asit, sorbik asit, C vitamini, pektin, karotenoidler, flavonoidler, tanenler ve fenolik bileşikler bulunur.

BİTKİ ETKEN MADDESİ

Başlıca etken maddeleri sorbitol, sorbik asit, askorbik asit, flavonoidler (rutin, quercetin), karotenoidler ve tanenlerdir. Bu bileşikler antioksidan, antimikrobiyal, damar koruyucu, sindirimi düzenleyici ve karaciğer destekleyici etki gösterir.

BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ

Üvez meyvesi ekstresi, karaciğer koruyucu ve damar elastikiyetini artırıcı etkisi nedeniyle farmasötik araştırmalarda kullanılmıştır. Ayrıca sorbik asit, modern ilaç ve gıda endüstrisinde doğal koruyucu madde olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır.

BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI

Evet. Üvez meyvesi ekstresi, bağışıklık sistemini destekleyici, antioksidan ve sindirimi düzenleyici gıda takviyelerinde kullanılır. Ayrıca karaciğer sağlığı ve kolesterol dengeleyici formülasyonlarda da yer alır.

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI

Sorbus aucuparia fenolik bileşikleri, hücre kültürü çalışmalarında oksidatif stres altında DNA koruyucu etki göstermiştir. Antioksidan genlerin (Nrf2, SOD, GPx) aktivasyonunu artırırken, inflamatuar genlerin (IL-6, TNF-α) baskılanmasına neden olmuştur. Ayrıca bu bileşiklerin apoptoz mekanizmalarını dengeleyici etkileri gözlemlenmiştir.

LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI

İbn-i Sina, üvez meyvesini 'karaciğeri temizleyen, safrayı dengeleyen ve mideyi kuvvetlendiren' meyveler arasında saymıştır. Davud el-Antaki, üvez meyvesini 'bedeni serinleten, kanı arındıran ve bağırsakları düzenleyen' bir gıda olarak tanımlamıştır. Anadolu hekimleri, üvez meyvesini kaynatıp bal ile karıştırarak karaciğer ve mide destekleyici tonik olarak kullanmışlardır.