- Bitki Diğer Adları
- Dağ üvezi, Kuş üvezi
- Latince Adı
- Pyrus aucuparia (Syn.: Sorbus aucuparia)
- Almanca Adı
- Eberesche
- Arapça Adı
- زعرور الجبل
- Farsça Adı
- زغال اخته کوهی
- Fransızca Adı
- Sorbier des oiseleurs
- İngilizce Adı
- Rowan, Mountain ash
- İtalyanca Adı
- Sorbo degli uccellatori
- Rusça Adı
- Рябина обыкновенная
- Yunanca Adı
- Κουφοξυλιά
- Bulunduğu Yer
- Ormanlık alanlar, dağlık bölgeler
- Toplanma Zamanı
- Sonbahar
- Kullanılan Bölgesi
- Meyve
- Yetiştiği Bölgeler
- Avrupa, Asya, Anadolu'nun yüksek bölgeleri
- Bitki Tanımı
- Pyrus aucuparia, küçük beyaz çiçekli, kırmızı renkli meyveler veren, 5–15 m boyunda bir ağaçtır.
- Günlük Kullanım
- Meyveleri reçel, marmelat veya kurutularak tüketilebilir.
- Modern Bilimde
- Vitamin C ve antioksidan bileşikler açısından zengindir.
- Kullanım Alanları
- Beslenmede reçel, şurup, kurutulmuş meyve; halk arasında bağışıklık ve sindirim desteği.
- Yan Etkileri
- Çiğ meyveleri fazla tüketildiğinde mide rahatsızlığı yapabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Meyveler kaynatılarak reçel, şurup veya çay yapılır.
- Üvez
- Azerbaycan Adı
- Üvəz
- Bitki İçeriği
Üvez, Rosaceae (gülgiller) familyasından, dağlık bölgelerde yetişen yaprak döken bir ağaç türüdür. Meyveleri küçük, kırmızı-turuncu renkli ve ekşimsi aromalıdır. Üvez meyvesi halk arasında hem gıda hem de şifa amacıyla kullanılır. İçeriğinde sorbitol, malik asit, sorbik asit, C vitamini, pektin, karotenoidler, flavonoidler, tanenler ve fenolik bileşikler bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri sorbitol, sorbik asit, askorbik asit, flavonoidler (rutin, quercetin), karotenoidler ve tanenlerdir. Bu bileşikler antioksidan, antimikrobiyal, damar koruyucu, sindirimi düzenleyici ve karaciğer destekleyici etki gösterir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Üvez meyvesi ekstresi, karaciğer koruyucu ve damar elastikiyetini artırıcı etkisi nedeniyle farmasötik araştırmalarda kullanılmıştır. Ayrıca sorbik asit, modern ilaç ve gıda endüstrisinde doğal koruyucu madde olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Üvez meyvesi ekstresi, bağışıklık sistemini destekleyici, antioksidan ve sindirimi düzenleyici gıda takviyelerinde kullanılır. Ayrıca karaciğer sağlığı ve kolesterol dengeleyici formülasyonlarda da yer alır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Sorbus aucuparia fenolik bileşikleri, hücre kültürü çalışmalarında oksidatif stres altında DNA koruyucu etki göstermiştir. Antioksidan genlerin (Nrf2, SOD, GPx) aktivasyonunu artırırken, inflamatuar genlerin (IL-6, TNF-α) baskılanmasına neden olmuştur. Ayrıca bu bileşiklerin apoptoz mekanizmalarını dengeleyici etkileri gözlemlenmiştir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, üvez meyvesini 'karaciğeri temizleyen, safrayı dengeleyen ve mideyi kuvvetlendiren' meyveler arasında saymıştır. Davud el-Antaki, üvez meyvesini 'bedeni serinleten, kanı arındıran ve bağırsakları düzenleyen' bir gıda olarak tanımlamıştır. Anadolu hekimleri, üvez meyvesini kaynatıp bal ile karıştırarak karaciğer ve mide destekleyici tonik olarak kullanmışlardır.