- Bitki Adı
- Sütleğen otu
- Bitki Diğer Adları
- Sütlü ot, sütlü diken
- Azerbaycan Adı
- Südleğen
- Latince Adı
- Euphorbia türleri
- Almanca Adı
- Wolfsmilch
- Arapça Adı
- يُفُورْبِيَا
- Farsça Adı
- افوربیا
- Fransızca Adı
- Euphorbe
- İngilizce Adı
- Spurge
- İtalyanca Adı
- Euforbia
- Rusça Adı
- Молочай
- Yunanca Adı
- Ευφόρβιο
- Bulunduğu Yer
- Çayır, tarlalar, yol kenarları ve boş arazilerde bulunur.
- Toplanma Zamanı
- Yaz aylarında çiçeklenme döneminde toplanır.
- Kullanılan Bölgesi
- Lateksi (sütü), yaprakları.
- Yetiştiği Bölgeler
- Anadolu, Avrupa, Asya ve Afrika'nın bazı bölgeleri.
BİTKİ TANIMI
Sütlü beyaz özsuyu ile tanınan otsu veya çalı formunda bitkilerdir. Türlere göre çiçek ve yaprak yapısı değişir.
GÜNLÜK KULLANIM
Halk arasında siğil ve cilt rahatsızlıklarında haricen kullanılmıştır.
MODERN BİLİMDE
Euphorbia türlerinin içerdiği diterpenler ve lateks üzerine araştırmalar yapılmıştır.
KULLANIM ALANLARI
Haricen siğil ve deri hastalıklarında kullanılır, bazı türleri süs bitkisi olarak yetiştirilir.
YAN ETKİLERİ
Lateksi zehirlidir, ciltte tahriş ve gözde ciddi zararlara yol açabilir.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Lateksi doğrudan haricen sürülerek kullanılır, dahili kullanım önerilmez.
BİTKİ İÇERİĞİ
Sütleğen otu, Euphorbiaceae familyasından gelen, süt beyazı özsuyu (lateks) ile tanınan geniş bir bitki grubunu kapsar. İçeriğinde diterpen esterleri, triterpenler, flavonoidler, reçineler, alkaloidler ve fenolik bileşikler bulunur. Bazı türleri zehirli olup, dikkatli kullanılmalıdır.
BİTKİ ETKEN MADDESİ
Başlıca etken maddeleri euphorbon, ingenol, resiniferatoksin, euphol, triterpenler ve flavonoidlerdir. Bu bileşikler güçlü biyolojik aktiviteye sahiptir ve antiinflamatuar, antiviral, antitümör potansiyel taşır.
BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ
Euphorbia türlerinden elde edilen ingenol mebutat, modern ilaç sektöründe cilt lezyonlarının (aktinik keratoz) tedavisinde kullanılan topikal ilaçlarda etken madde olarak yer almıştır. Ayrıca resiniferatoksin, sinir hücreleri üzerinde etkili güçlü bir nöromodülatör olarak ağrı araştırmalarında kullanılmaktadır.
BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI
Sütleğen otu doğrudan gıda takviyelerinde yer almaz çünkü lateksi toksiktir. Ancak belirli türlerinden elde edilen kontrollü özütler, antiviral ve immünmodülatör özellikleri nedeniyle farmasötik destek araştırmalarında kullanılmaktadır.
MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI
Euphorbia bileşikleri moleküler biyoloji alanında hücre proliferasyonu, apoptoz (programlı hücre ölümü) ve protein kinaz C (PKC) aktivasyonu gibi mekanizmaların incelenmesinde kullanılmaktadır. Özellikle ingenol türevleri, gen ekspresyonu yolaklarını düzenleyen biyolojik araçlar olarak değerlendirilmektedir.
LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI
İbn-i Sina, sütleğeni 'siğilleri ve zararlı etleri yakıcı, dikkatle kullanılan bir bitki' olarak tanımlamıştır. Davud el-Antaki, sütleğen özsuyunun sirke ile karıştırılarak siğil üzerine sürülmesini önermiştir. Anadolu hekimleri ise sütleğen özsuyunu siğil, nasır ve yara kurutucu olarak dikkatle kullanmışlardır.