- Bitki Adı
- Sütleğen otu
- Bitki Diğer Adları
- Sütlü ot, sütlü diken
- Latince Adı
- Euphorbia türleri
- Almanca Adı
- Wolfsmilch
- Arapça Adı
- يُفُورْبِيَا
- Farsça Adı
- افوربیا
- Fransızca Adı
- Euphorbe
- İngilizce Adı
- Spurge
- İtalyanca Adı
- Euforbia
- Rusça Adı
- Молочай
- Yunanca Adı
- Ευφόρβιο
- Bulunduğu Yer
- Çayır, tarlalar, yol kenarları ve boş arazilerde bulunur.
- Toplanma Zamanı
- Yaz aylarında çiçeklenme döneminde toplanır.
- Kullanılan Bölgesi
- Lateksi (sütü), yaprakları.
- Yetiştiği Bölgeler
- Anadolu, Avrupa, Asya ve Afrika'nın bazı bölgeleri.
- Bitki Tanımı
- Sütlü beyaz özsuyu ile tanınan otsu veya çalı formunda bitkilerdir. Türlere göre çiçek ve yaprak yapısı değişir.
- Günlük Kullanım
- Halk arasında siğil ve cilt rahatsızlıklarında haricen kullanılmıştır.
- Modern Bilimde
- Euphorbia türlerinin içerdiği diterpenler ve lateks üzerine araştırmalar yapılmıştır.
- Kullanım Alanları
- Haricen siğil ve deri hastalıklarında kullanılır, bazı türleri süs bitkisi olarak yetiştirilir.
- Yan Etkileri
- Lateksi zehirlidir, ciltte tahriş ve gözde ciddi zararlara yol açabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Lateksi doğrudan haricen sürülerek kullanılır, dahili kullanım önerilmez.
- Azerbaycan Adı
- Südleğen
- Bitki İçeriği
Sütleğen otu, Euphorbiaceae familyasından gelen, süt beyazı özsuyu (lateks) ile tanınan geniş bir bitki grubunu kapsar. İçeriğinde diterpen esterleri, triterpenler, flavonoidler, reçineler, alkaloidler ve fenolik bileşikler bulunur. Bazı türleri zehirli olup, dikkatli kullanılmalıdır.
- Bitki Etken Maddesi
Başlıca etken maddeleri euphorbon, ingenol, resiniferatoksin, euphol, triterpenler ve flavonoidlerdir. Bu bileşikler güçlü biyolojik aktiviteye sahiptir ve antiinflamatuar, antiviral, antitümör potansiyel taşır.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Euphorbia türlerinden elde edilen ingenol mebutat, modern ilaç sektöründe cilt lezyonlarının (aktinik keratoz) tedavisinde kullanılan topikal ilaçlarda etken madde olarak yer almıştır. Ayrıca resiniferatoksin, sinir hücreleri üzerinde etkili güçlü bir nöromodülatör olarak ağrı araştırmalarında kullanılmaktadır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Sütleğen otu doğrudan gıda takviyelerinde yer almaz çünkü lateksi toksiktir. Ancak belirli türlerinden elde edilen kontrollü özütler, antiviral ve immünmodülatör özellikleri nedeniyle farmasötik destek araştırmalarında kullanılmaktadır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Euphorbia bileşikleri moleküler biyoloji alanında hücre proliferasyonu, apoptoz (programlı hücre ölümü) ve protein kinaz C (PKC) aktivasyonu gibi mekanizmaların incelenmesinde kullanılmaktadır. Özellikle ingenol türevleri, gen ekspresyonu yolaklarını düzenleyen biyolojik araçlar olarak değerlendirilmektedir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, sütleğeni 'siğilleri ve zararlı etleri yakıcı, dikkatle kullanılan bir bitki' olarak tanımlamıştır. Davud el-Antaki, sütleğen özsuyunun sirke ile karıştırılarak siğil üzerine sürülmesini önermiştir. Anadolu hekimleri ise sütleğen özsuyunu siğil, nasır ve yara kurutucu olarak dikkatle kullanmışlardır.