Susen

• Süsen

BİTKİ TANIMI

Iris versicolor, geniş yapraklı, mor çiçekli, sulak alanlarda yetişen çok yıllık otsu bir bitkidir.

GÜNLÜK KULLANIM

Çayı ve ekstreleri sınırlı ölçülerde alınır.

MODERN BİLİMDE

İridoid glikozitler ve alkaloidler içerir; sindirim, safra ve solunum sistemi üzerine araştırılmıştır.

KULLANIM ALANLARI

Gelenekte mide ve karaciğer şikayetlerinde; modern kullanımda fitoterapi ve homeopati ürünlerinde.

YAN ETKİLERİ

Yüksek dozda zehirleyici olabilir, dikkatle kullanılmalıdır.

HAZIRLANIŞ ŞEKLİ

Rizom ve kökleri kurutulup kaynatılarak veya ekstre edilerek hazırlanır.

BİTKİ İÇERİĞİ

Süsen, Iridaceae familyasına ait, gösterişli çiçekleriyle tanınan çok yıllık bir bitkidir. Özellikle rizom (kök) kısmı tıbbi olarak değerlendirilir. İçeriğinde iridin, irigenin, izoflavonoidler, triterpenler, uçucu yağlar ve reçineler bulunur.

BİTKİ ETKEN MADDESİ

Başlıca etken maddeleri iridin, irigenin, iriflopon, flavonoidler ve uçucu yağ bileşenleridir. Bu bileşenler safra düzenleyici, antienflamatuar ve detoksifiye edici özellik taşır.

BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ

Süsen kökünden elde edilen iridin ve irigenin, farmasötik araştırmalarda karaciğer fonksiyonlarını destekleyici ve antiinflamatuar ajan olarak incelenmiştir. Ayrıca bazı doğal öksürük ve balgam söktürücü preparatlarda yardımcı bileşen olarak kullanılır.

BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI

Evet. Iris versicolor ekstresi, safra akışını düzenleyici ve karaciğer detoksunu destekleyici gıda takviyelerinde düşük dozda kullanılır. Ancak yüksek dozları toksik olabileceğinden kontrollü formülasyonlarda yer alır.

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI

İris türleri, fenolik bileşiklerin biyosentezine ilişkin genetik çalışmaların bir parçası olarak kullanılmıştır. Iridin ve irigenin bileşikleri, hücre kültürlerinde gen ekspresyonu düzeyinde hepatoprotektif etkiler göstermiştir. Ayrıca bu bileşiklerin apoptoz ve antioksidan genleri üzerindeki etkileri moleküler düzeyde araştırılmıştır.

LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI

İbn-i Sina, süsen kökünü ‘balgam söktürücü ve mideyi rahatlatıcı’ olarak tanımlamış, özellikle göğüs hastalıklarında kullanmıştır. Davud el-Antaki, süsen rizomunun sirke ile karıştırılarak baş ağrısında dıştan uygulanmasını önermiştir. Anadolu hekimleri, süsen kökünü arı sütüyle karıştırarak cilt parlaklığı için kullanmıştır.

KUR’AN-I KERİM’DE BU BİTKİ İLE ADI GEÇEN AYET VAR MI

Süsen ismen Kur’an-ı Kerim’de geçmez. Ancak Allah’ın yeryüzünde renk renk bitkiler yarattığını bildiren ayetlerde (Fatır 27, Nahl 13) bu tür estetik ve faydalı bitkilere dikkat çekilir.

• Bu Bitki Hadis Olarak Bir Yerde Geçiyor mu

Doğrudan hadislerde geçmez. Fakat Hz. Peygamber (s.a.v), güzel kokulu bitkilerin kullanılmasını tavsiye etmiş, süsen çiçeği de tarih boyunca bu geleneğin bir parçası olmuştur.