- Bitki Diğer Adları
- Chia
- Azerbaycan Adı
- Çiya toxumu
- Latince Adı
- Salvia hispanica L. (Syn.: Kiosmina hispanica (L.) Raf.)
- Almanca Adı
- Chia-Samen
- Arapça Adı
- بذور الشيا
- Farsça Adı
- تخم شیا
- Fransızca Adı
- Graines de chia
- İngilizce Adı
- Chia seed
- İtalyanca Adı
- Semi di chia
- Rusça Adı
- Семена чиа
- Yunanca Adı
- Σπόροι τσία
- Bulunduğu Yer
- Meksika ve Orta Amerika’da tarımı yapılır
- Toplanma Zamanı
- Sonbaharda tohumlar olgunlaştığında
- Kullanılan Bölgesi
- Tohum
- Yetiştiği Bölgeler
- Meksika, Orta Amerika, son yıllarda dünya genelinde
- Kiya, Çiya
BİTKİ TANIMI
Salvia hispanica, nane familyasından, 1 metreye kadar boylanabilen, mor-mavi çiçekli, tohumları küçük ve parlak olan bir bitkidir.
GÜNLÜK KULLANIM
Tohumlar çiğ, öğütülmüş veya sıvıda bekletilmiş olarak, günlük 15–30 gram arasında tüketilebilir.
MODERN BİLİMDE
Omega-3 yağ asitleri, lif ve protein açısından zengindir; kalp-damar sağlığı ve sindirim üzerine araştırılmıştır.
KULLANIM ALANLARI
- Besin desteği,
- Enerji artırıcı gıda,
Içecek ve yiyeceklerde katkı.
YAN ETKİLERİ
- Aşırı tüketimde gaz ve şişkinlik yapabilir;
tansiyon ilaçlarıyla etkileşime girebilir.
HAZIRLANIŞ ŞEKLİ
Tohumlar su, süt veya yoğurtta bekletilerek jel kıvamında kullanılır; un haline getirilip ekmek ve tatlılarda da değerlendirilir.
BİTKİ İÇERİĞİ
1. Omega-3 yağ asitleri (alfa-linolenik asit), protein, lif, fenolik asitler, flavonoidler, vitamin ve mineraller içerir.
ETKEN MADDESİ
1. Alfa-linolenik asit (ALA).
2. Kafeik asit.
3. Klorojenik asit.
4. Kuarsetin.
5. Mirisetin.
İlaç Sektöründe Kullanımı, Gıda Takviyelerinde Kullanımı, Moleküler Biyoloji ve Genetikte Kullanımı
1. İlaç sektöründe kardiyovasküler sistem, antiinflamatuvar ve metabolik sendrom üzerine etkileriyle araştırılmaktadır.
2. Gıda takviyelerinde tohum, yağ ve ekstrakt formunda yaygın olarak kullanılmaktadır.
3. Moleküler biyoloji araştırmalarında antioksidan ve gen ekspresyonu düzenleyici özellikleri incelenmektedir.
LOKMAN HEKİMLERDE KULLANIMI
1. Lokman Hekim geleneğinde doğrudan kullanımına dair kayıt bulunmamaktadır.
2. Geleneksel Orta ve Güney Amerika tıbbında enerji verici, dayanıklılığı artırıcı ve sindirimi düzenleyici olarak kullanılmıştır.
3. Modern dönemde Anadolu’da fonksiyonel gıda olarak tüketilmeye başlanmıştır.