- Bitki Adı
- Çöven Kökü
- Bitki Diğer Adları
- Sabun otu, Helvacı kökü, Çöğen, Çevgen, Dişi Çöven, Şark Çöveni,
- Latince Adı
- Gypsophila,
- Almanca Adı
- Seifenkrautwurzel
- Arapça Adı
- جذر الصابون
- Farsça Adı
- ریشه صابون
- Fransızca Adı
- Racine de saponaire
- İngilizce Adı
- Soapwort root
- İtalyanca Adı
- Radice di saponaria
- Rusça Adı
- Корень мыльнянки
- Yunanca Adı
- Ρίζα σαπουνόχορτου
- Bulunduğu Yer
- Kırsal bölgeler, yol kenarları, nemli çayırlık alanlar
- Toplanma Zamanı
- Yaz sonu – Sonbahar
- Kullanılan Bölgesi
- Kök
- Yetiştiği Bölgeler
- Anadolu, Avrupa, Kafkasya, Orta Doğu
- Bitki Tanımı
- Pembe veya beyaz çiçekler açan, kökleri saponin bakımından zengin çok yıllık bir bitkidir.
- Günlük Kullanım
- Geleneksel olarak tatlılarda,
- Modern Bilimde
- Saponin içeriği ile
- Kullanım Alanları
- Bağırsakları temizlemede fayda sağlar,
- Yan Etkileri
- Fazla tüketimi mide bulantısı ve ishale yol açabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Kökler kurutularak kaynatılır, suyu çeşitli gıda ve içeceklerde kullanılır.
- Azerbaycan Adı
- Saponariya kökü
- Radix Saponariae Albae,
- Kök ve Dalları Köpürme özelliği sahip
- Sabun yapımında
Bazı sağlık amaçlı içeceklerde kullanılır.
- Balgam söktürücü
Temizleyici özellikleri araştırılmıştır.
- Balgam söktürücü özelliğine sahip,
- Cilt hastalıklarında kullanılmakta ve fayda sağlar,
Çöven kökünü geleneksel tatlı yapımında ve balgam söktürücü olarak tavsiye ederim.
- Damarları açıcı özelliği bulunmakta,
Gıda endüstrisi, geleneksel temizlik ürünleri, fitoterapi.
- İltihap kurutmada yardımcı olur,
- İshal edici özelliği bulunmakta,
- Kaşıntıyı önler,
Tahin yapımında kullanılır.
- Bitki İçeriği
Çöven kökü saponinler, sabit yağlar, nişasta, şeker ve reçine içerir.
Gıda sektöründe özellikle köpük oluşturucu özelliğiyle kullanılır.
Panzehir, antibiyotik, antiseptik özelliği var mı?
Doğrudan panzehir veya antibiyotik değildir.
Balgam söktürücü ve idrar söktürücü özellikleri vardır.
- Bitki Etken Maddesi
- Başlıca bileşikleri
- Triterpenoid
- Saponinler
Flavonoidlerdir.
- İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Eskiden balgam söktürücü ve idrar söktürücü olarak kullanılmıştır. Günümüzde ise yüksek saponin oranı nedeniyle doğrudan ilaç sektöründe sınırlı kullanılır.
Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı?
- Gıda sektöründe
- Helva,
- Sucuk
Bazı içeceklerde köpük oluşturucu olarak yaygın şekilde kullanılır.
Gıda takviyelerinde ise sınırlı düzeyde değerlendirilir.
Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı?
Saponinleri hücre zarını geçirgen hale getirmesi nedeniyle immünoloji ve hücre kültürü araştırmalarında adjuvan olarak kullanılmaktadır.
- Klasik Hekimlerde Kullanımı (İbn Sînâ, er-Râzî vb.)
İbn Sînâ çöveni 'sabun otu' olarak tanımlamış, temizlikte, balgam söktürücü olarak ve bazı cilt hastalıklarında kullanılabileceğini belirtmiştir.