- Bitki Adı
- Çoban Çökerten
- Bitki Diğer Adları
- Demir Dikeni
- Latince Adı
- Tribulus terrestris
- Almanca Adı
- Erd-Burzeldorn
- Arapça Adı
- الحسك الأرضي
- Farsça Adı
- خارخاسک
- Fransızca Adı
- Tribule terrestre
- İngilizce Adı
- Puncture vine
- İtalyanca Adı
- Tribolo comune
- Rusça Adı
- Якорцы стелющиеся
- Yunanca Adı
- Τριβόλους ο χερσαίος
- Bulunduğu Yer
- Anadolu, Asya, Avrupa, Afrika
- Toplanma Zamanı
- Yaz sonu ve sonbahar
- Kullanılan Bölgesi
- Meyve
- Yetiştiği Bölgeler
- Türkiye, Hindistan, Çin, Akdeniz bölgesi
- Bitki Tanımı
- Yere yatık büyüyen, dikenli meyveleriyle tanınan otsu bir bitkidir.
- Günlük Kullanım
- Meyvesi kurutularak toz veya ekstre halinde kullanılır.
- Modern Bilimde
- Dolaşım sistemi destekleyici etkileri araştırılmaktadır.
- Kullanım Alanları
- Cinsel,
- Yan Etkileri
- Aşırı tüketim mide ve böbrek sorunlarına yol açabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Meyveleri kurutulup kaynatılarak veya ekstre hazırlanarak kullanılır.
- Azerbaycan Adı
- Qarapəşək
- Enerji verici,
- Testosteron artırıcı,
Dolaşım.
- Kas Gücü,
- Bitki İçeriği
Çoban çökerten (Tribulus terrestris), Zygophyllaceae familyasından, özellikle sıcak ve kurak bölgelerde yetişen çok yıllık bir bitkidir. Bitkinin meyvesi, kökü ve yaprakları tıbbi olarak değerlendirilir. İçeriğinde saponinler (dioscin, protodioscin), flavonoidler, alkaloidler, tanenler, fitosteroller, C vitamini ve mineral tuzlar (çinko, selenyum, magnezyum) bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Etken maddeleri arasında en önemlisi protodioscin isimli steroidal saponindir. Bu madde testosteron öncülü DHEA sentezini destekler. Ayrıca flavonoidler antioksidan, tanenler büzücü, fitosteroller ise damar elastikiyetini artırıcı etki gösterir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Tribulus terrestris ekstresi, farmasötik formülasyonlarda hormonal dengeyi destekleyici ve cinsel fonksiyonları düzenleyici olarak kullanılır. Protodioscin, erkeklerde testosteron düzeyini doğal yolla artırıcı etki gösterdiği için sporcu destek ürünlerinde yer alır. Ayrıca kalp-damar ilaçlarında damar genişletici destek bileşen olarak da kullanılır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Çoban çökerten ekstresi, gıda takviyelerinde 'Tribulus terrestris extract' adıyla yaygın olarak kullanılır. Özellikle kas gücünü artırıcı, performans destekleyici, enerji verici ve hormonal dengeyi düzenleyici formülasyonlarda bulunur. Ayrıca hem erkek hem kadınlarda libidoyu destekleyici etkisi vardır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Tribulus saponinleri, lüteinleştirici hormon (LH) salgısını uyararak testosteron sentezinden sorumlu genlerin aktivitesini artırır. Antioksidan flavonoidler, NF-κB ve COX-2 gen ekspresyonunu baskılar. Ayrıca protodioscin, hücre içi NO (nitrik oksit) sentezini artırarak eNOS gen aktivasyonunu düzenler, bu da damar genişlemesi ve kas oksijenlenmesi sağlar.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, benzer bitkileri 'erkeklik kuvvetini artıran, idrarı açan ve böbreği güçlendiren' bitkiler arasında saymıştır. Anadolu hekimliğinde çoban çökerten tohumları kaynatılarak idrar söktürücü ve böbrek taşı düşürücü olarak kullanılmıştır. Ayrıca eski Türk tıbbında kuvvet macunlarının ana bileşenlerinden biridir.