- Bitki Adı
- Çakal Eriği
- Bitki Diğer Adları
- Yaban eriği, diken eriği
- Latince Adı
- Prunus spinosa
- Almanca Adı
- Schlehe
- Arapça Adı
- برقوق بري
- Farsça Adı
- آلوچه وحشی
- Fransızca Adı
- Prunellier
- İngilizce Adı
- Blackthorn, Sloe
- İtalyanca Adı
- Prugnolo
- Rusça Adı
- Терн
- Yunanca Adı
- Τσακμακόμηλο
- Bulunduğu Yer
- Avrupa, Anadolu, Kafkasya
- Toplanma Zamanı
- Sonbaharda meyveler olgunlaştığında
- Kullanılan Bölgesi
- Meyve
- Yetiştiği Bölgeler
- Avrupa, Anadolu, Kafkasya
- Bitki Tanımı
- Dikenli dallara sahip, küçük mor-mavi meyveler veren bir çalıdır.
- Günlük Kullanım
- Meyveleri reçel, şurup ve içecek yapımında kullanılır.
- Modern Bilimde
- Antioksidan ve bağışıklık güçlendirici etkileri araştırılmaktadır.
- Kullanım Alanları
- Bağışıklık desteği, sindirim sistemi, gıda endüstrisi.
- Yan Etkileri
- Olgunlaşmamış meyveleri ağızda buruk tat ve mide rahatsızlığı yapabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Olgun meyveleri reçel, şurup ve likör yapımında değerlendirilir.
- Azerbaycan Adı
- Yaban eriği
- Bitki İçeriği
Çakal eriği (Prunus spinosa), Rosaceae (gülgiller) familyasından dikenli bir çalı türüdür. Meyvesi, çiçeği ve kabuğu tıbbi olarak değerlendirilir. Meyvelerinde tanenler, flavonoidler (kempferol, kersetin), antosiyaninler (siyanidin-3-glukozit), malik asit, sitrik asit, pektin, C vitamini ve fenolik bileşikler bulunur. Çiçeklerinde glikozitler ve hafif müsilajlar yer alır.
- Bitki Etken Maddesi
Etken maddeleri tanen, antosiyanin, flavonoid, malik asit ve pektindir. Bu bileşenler antioksidan, adstringent (büzücü), antiinflamatuar ve hafif laksatif özellik taşır. Antosiyaninler, damar koruyucu ve antioksidan etkisiyle bilinir.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Prunus spinosa çiçek ve meyve ekstraktı, Avrupa farmakopesinde kayıtlıdır. Hafif müshil, diüretik ve damar koruyucu etkileriyle fitoterapötik formülasyonlarda yer alır. Ayrıca damar elastikiyetini artıran ve kapiller dolaşımı düzenleyen kombinasyonlarda kullanılır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Çakal eriği meyve ekstresi, antioksidan gıda takviyelerinde yer alır. Antosiyanin ve flavonoid zenginliği nedeniyle dolaşım sistemi destekleyici ürünlerde, C vitamini ile birlikte formüle edilir. Ayrıca prebiyotik özellikleri nedeniyle bağırsak florasını destekleyici takviyelerde de kullanılmaktadır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Çakal eriği polifenolleri, Nrf2 sinyal yolunu aktive ederek antioksidan savunmayı artırır. Antosiyaninler, NF-κB gen ekspresyonunu baskılayarak inflamasyonu azaltır. Ayrıca DNA koruma kapasitesi ve hücre yenilenmesini artırıcı etkiler gösterir. Flavonoidler, endotel hücrelerinde eNOS gen aktivitesini artırarak damar genişlemesini destekler.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, benzer türleri 'kanı temizleyen, karaciğeri güçlendiren ve mideyi kuvvetlendiren' meyveler arasında saymıştır. Anadolu hekimliğinde çakal eriği çiçekleri kabızlık ve idrar yolları için kaynatılıp içilmiştir. Meyvesi ise boğaz ağrısı ve soğuk algınlığında pastil olarak tüketilmiştir.