- Latince Adı
- Citrus medica
- Almanca Adı
- Zitronatzitrone
- Arapça Adı
- أترج (Utruj)
- Farsça Adı
- بالنگ (Bâlang)
- Fransızca Adı
- Cédrat
- İngilizce Adı
- Citron
- İtalyanca Adı
- Cedro
- Rusça Adı
- Цитрон (Citron)
- Yunanca Adı
- Κίτρον (Kitron)
- Bulunduğu Yer
- Asya kökenli, Hindistan, Çin, Akdeniz havzası
- Toplanma Zamanı
- Sonbahar – Kış
- Kullanılan Bölgesi
- Meyve kabuğu, suyu, çekirdekleri
- Yetiştiği Bölgeler
- Hindistan, Çin, Orta Doğu, Anadolu, Akdeniz
- Günlük Kullanım
- Çayı, kabuk reçeli veya baharat olarak az miktarda kullanılır.
- Modern Bilimde
- Antioksidan içeriği ve uçucu yağlarıyla incelenmekte, mide ve bağırsak üzerine etkileri araştırılmaktadır.
- Kullanım Alanları
- Reçel, şerbet, baharat, kozmetik ve geleneksel kullanımlar.
- Yan Etkileri
- Aşırı tüketimde mideyi tahriş edebilir.
- Hazırlanış Şekli
- Kabuğu kurutularak, reçel yapılarak veya kaynatılarak kullanılır.
- Meyve Adı
- Ağaç Kavunu
- Meyve Diğer Adları
- Pomelo, Citron
- Azerbaycan Adı
- Ağac qreypfrutu
- Meyve Tanımı
Ağaç kavunu, iri ve kalın kabuklu, kokulu ve ekşi-sert tada sahip bir narenciye meyvesidir.
Turunçgillerden Akdeniz ve Ege’nin ortak özelliği olan ve pürtüklü bir yapıya sahip olan buruşuk kabuklu iri portakala benzeyen ama içi limon tadında olan bir meyve türüdür.
- Harareti keser,
- İç organları kuvvetlendirir,
İştah artırıcı özelliği var.
- Susuzlukta faydalıdır,
- Bitki İçeriği
Ağaç kavunu, Rutaceae (turunçgiller) familyasından olup turunç, limon ve greyfurtun atası olarak bilinir. Kalın kabuklu, hoş kokulu ve ekşi tada sahip bir meyvedir. İçeriğinde yüksek oranda C vitamini, sitrik asit, flavonoidler (hesperidin, naringin), uçucu yağlar (limonen, sitral, linalool), kalsiyum, potasyum ve lif bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Ana etken bileşenleri arasında limonen, sitral, naringin, hesperidin, diosmin ve C vitamini yer alır. Bu bileşenler antioksidan, antimikrobiyal, damar koruyucu ve sindirimi düzenleyici etkiler gösterir. Ayrıca kabuğunda uçucu yağlar ve flavon glikozitleri bol miktarda bulunur.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Citrus medica uçucu yağları ve flavonoid ekstraktları ilaç sektöründe antiseptik, antimikrobiyal ve damar geçirgenliğini azaltıcı formüllerde kullanılır. Hesperidin ve diosmin türevleri venöz yetmezlik tedavisinde (örneğin 'Daflon' benzeri ilaçlarda) etken madde olarak yer alır. Ayrıca C vitamini içeriği nedeniyle bağışıklık destek ürünlerinde kullanımı yaygındır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Citrus medica özütü, C vitamini, bioflavonoid ve antioksidan desteği amacıyla gıda takviyelerinde kullanılır. Özellikle damar elastikiyetini artırıcı ve kolajen sentezini destekleyici formüllerde yer alır. Meyve kabuğu ekstresi, sindirimi kolaylaştıran ve karaciğer fonksiyonlarını destekleyen ürünlerde de kullanılır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Citrus medica flavonoidleri, Nrf2 yolunu aktive ederek antioksidan genlerin (SOD, GPx, HO-1) ekspresyonunu artırır. Ayrıca NF-κB ve TNF-α genlerinin aktivitesini baskılayarak inflamatuar yanıtı azaltır. C vitamini, kollajen sentezinde yer alan genlerin (COL1A1, PLOD1) aktivasyonunu artırır. Limonen ve sitral bileşikleri, apoptoz ve hücre döngüsü genleri (Bax, Bcl-2, Caspase-3) üzerinde dengeleyici etki gösterir.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, turunçgillerin 'kalbi ferahlatan, mideyi temizleyen ve safrayı dengeleyen' bitkiler arasında olduğunu söyler. Davud el-Antaki, 'ağaç kavunu kabuğu mideyi kuvvetlendirir, karaciğeri temizler, ağız kokusunu giderir' der. Anadolu tıbbında kabuğundan yapılan şerbetler sindirim güçlüğü ve karaciğer rahatsızlıklarında kullanılmıştır.