Tutya

BİTKİ TANIMI

Çuha çiçeğigiller familyasından, sarı çiçekli, çok yıllık otsu bir bitkidir.

GÜNLÜK KULLANIM

Çay, şurup ve halk arasında öksürük giderici olarak.

MODERN BİLİMDE

Öksürük, balgam söktürücü ve hafif yatıştırıcı etkileri üzerine araştırmalar yapılmıştır.

KULLANIM ALANLARI

Çay, şurup, fitoterapi, halk arasında solunum rahatsızlıkları için kullanılır.

Çuha çiçeğinin yatıştırıcı ve balgam söktürücü özelliğinden bahsetmiştir.

Tutya, yani Ayı Kulağı bitkisi; baharın müjdecisi olarak hem halk arasında hem de modern bilimde kıymet bulmuştur.

YAN ETKİLERİ

Aşırı kullanımda mide rahatsızlıklarına yol açabilir. Hassas kişilerde alerjik reaksiyon yapabilir.

HAZIRLANIŞ ŞEKLİ

Çiçekleri kurutularak çay yapılır, köklerinden şurup hazırlanır.

BİTKİ İÇERİĞİ

Tutya, yani çuha çiçeği veya ayı kulağı, Primulaceae (çuhaçiçeğigiller) familyasından çok yıllık otsu bir bitkidir. Genellikle Avrupa ve Anadolu’da ilkbaharda çiçek açar. Bitkinin kökü, yaprağı ve çiçekleri tıbbi amaçla kullanılır. İçeriğinde saponinler (primulasaponin), flavonoidler, fenolik asitler, karotenoidler, C vitamini ve uçucu yağlar bulunur.

BİTKİ ETKEN MADDESİ

Başlıca etken maddeleri primulasaponin I-II, flavonoidler (kempferol, apigenin), fenolik asitler (kafeik, ferulik), karotenoidler ve askorbik asittir. Bu bileşikler balgam söktürücü, antienflamatuar, sedatif ve hafif analjezik özellik gösterir.

BİTKİNİN İLAÇ SEKTÖRÜNDE KULLANILAN ETKEN MADDESİ

Primula veris kökü ekstresi, farmasötik formülasyonlarda balgam söktürücü ve öksürük giderici olarak kullanılır. Avrupa Farmakopesi’nde tescillenmiş bir drog olup, özellikle sinirsel kökenli baş ağrısı ve uykusuzluk ilaçlarında destekleyici bileşen olarak yer alır.

BİTKİ GIDA TAKVİYELERİNDE KULLANILAN EKSTRAKT MADDESİ VAR MI

Evet. Çuha çiçeği kökü ekstresi, solunum yollarını temizleyici, sinir sistemi dengeleyici ve uyku destekleyici formüllerde kullanılır. Ayrıca C vitamini içeriği sayesinde bağışıklık takviyelerinde de yer alır.

MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİK OLARAK KULLANIMI VAR MI

Primulasaponinlerin, hücre kültürlerinde antiinflamatuar genlerin (COX-2, IL-1β) baskılanmasını sağladığı, antioksidan genlerin (SOD, GPx) aktivitesini artırdığı gözlemlenmiştir. Ayrıca bazı araştırmalarda, sinir sistemi üzerinde GABA reseptörlerine bağlanarak yatıştırıcı etki gösterdiği saptanmıştır.

LOKMAN HEKİMLERDEN KISA GERÇEK FORMÜLLER VEYA KULLANIMI

İbn-i Sina, 'bahar çiçekleri kalbi ferahlatır, ruha sevinç verir' diyerek çuha çiçeği benzeri bitkileri tavsiye etmiştir. Davud el-Antaki, bu bitkiyi 'balgamı söken, siniri yumuşatan ve beyni rahatlatan' özellikleriyle anlatmıştır. Anadolu hekimleri, çuha çiçeği çayını uyku düzenleyici ve öksürük giderici olarak kullanmışlardır.