- Bitki Adı
- Hava Cıva Kökü
- Bitki Diğer Adları
- Kökboya, Alkanna, Sarı Havaciva Kökü,
- Latince Adı
- Alkanna tinctoria L.
- Almanca Adı
- Färberwurzel
- Arapça Adı
- حناء بري (Hinnā’ barri)
- Farsça Adı
- رنگزا (Rangzā)
- Fransızca Adı
- Orcanette
- İngilizce Adı
- Alkanet root
- İtalyanca Adı
- Alcanna
- Rusça Adı
- Алканна красильная (Alkanna krasilnaya)
- Yunanca Adı
- Αλκάνα (Alkána)
- Bulunduğu Yer
- Akdeniz ülkeleri, Anadolu, Orta Doğu
- Toplanma Zamanı
- Kökleri yıl boyunca toplanabilir
- Kullanılan Bölgesi
- Kökleri
- Yetiştiği Bölgeler
- Anadolu, Akdeniz, Kuzey Afrika
- Bitki Tanımı
- 30-60 cm boyunda, mor çiçekli, tüylü otsu bitki
- Günlük Kullanım
- Kök tozu küçük miktarlarda boya veya haricen kullanılabilir
- Modern Bilimde
- Renklendirici özelliği ve antimikrobiyal etkileri üzerine araştırılmıştır
- Kullanım Alanları
- Kozmetik, cilt bakımı, boya sanayi
- Yan Etkileri
- Aşırı kullanımda alerjik reaksiyonlara sebep olabilir
- Hazırlanış Şekli
- Kökleri kurutulup toz haline getirilerek yağa karıştırılır
- Azerbaycan Adı
- Qırmızı boya otu
- Bitki İçeriği
1. Naftokinon türevleri (alkanin, şikonin) içerir.
2. Tanenler, reçine ve sabit yağ bulunur.
3. Organik asitler taşır.
- Etken Maddesi
1. Alkanin (kırmızı boya maddesi).
2. Şikonin.
3. Fenolik bileşikler.
4. Tanenler.
İlaç Sektöründe Kullanımı, Gıda Takviyelerinde Kullanımı, Moleküler Biyoloji ve Genetikte Kullanımı
1. İlaç sektöründe yara iyileştirici, antiseptik ve cilt ürünlerinde kullanılmaktadır.
2. Gıda takviyelerinde boya maddesi ve cilt destekleyici ürünlerde değerlendirilmiştir.
3. Moleküler biyoloji araştırmalarında şikonin ve alkaninin antitümöral, antimikrobiyal ve gen ekspresyonu düzenleyici etkileri incelenmektedir.
- Lokman Hekimlerde Kullanımı
1. Lokman Hekim geleneğinde kökü kaynatılarak boya ve harici merhem yapımında kullanılmıştır.
2. Yara ve yanıkların iyileşmesinde tercih edilmiştir.
3. İbn Sina, El-Kanun fi’t-Tıbb’da Alkanna kökünün yaraların kapanmasını hızlandırıcı etkilerinden bahsetmiştir.
- Hippokrates
Bitkilerin boya ve yara iyileştirici özelliklerinden söz etmiştir
- Galinos (Galen)
- Alkanna kökünün harici kullanımına dikkat çekmiştir
- İbn-i Sînâ
- Alkanna kökünü yara üzerine ve cilt için önermiştir
- Ebu Bekir Er-Râzî
Bitkinin köklerinden elde edilen boyayı ilaç hazırlığında kullanmıştır
- Ebu Davud El-Antakî
Alkanna’nın halk arasında cilt sorunlarında kullanıldığını yazmıştır
- Recep Dağıstanlı Aşurlav
- Ağrı kesici,
- Bağırsaklarda,
- Kozmetikte,
- Ödem,
- Ortepetik sakatlıklar,