- Latince Adı
- Pistacia vera L.
- Almanca Adı
- Pistazie
- Arapça Adı
- فستق حلبي (Fustuq Halabi)
- Farsça Adı
- پسته (Pesteh)
- Fransızca Adı
- Pistache
- İngilizce Adı
- Pistachio
- İtalyanca Adı
- Pistacchio
- Rusça Adı
- Фисташка (Fistashka)
- Yunanca Adı
- Φιστίκι (Fistíki)
- Bulunduğu Yer
- Güneydoğu Anadolu, Orta Doğu
- Toplanma Zamanı
- Yaz sonu – Sonbahar başı
- Kullanılan Bölgesi
- Meyve (tohum)
- Yetiştiği Bölgeler
- Türkiye (Gaziantep, Siirt), İran, Suriye, Yunanistan, ABD
- Günlük Kullanım
- Kuruyemiş olarak, tatlılarda ve yemeklerde tüketilir.
- Modern Bilimde
- Protein, lif, antioksidan ve sağlıklı yağ içeriğiyle beslenme üzerine araştırılmıştır.
- Kullanım Alanları
- Tatlı, dondurma, kuruyemiş, yağ ve beslenme destekleri.
- Yan Etkileri
- Aşırı tüketimde kilo alımına ve sindirim sorunlarına yol açabilir.
- Hazırlanış Şekli
- Kabukları kırılarak içi tüketilir, kavrulur veya tatlılarda kullanılır.
- Meyve Adı
- Antep Fıstığı
- Meyve Diğer Adları
- Şam Fıstığı
- Azerbaycan Adı
- Fıstıq
- Meyve Tanımı
Antep fıstığı sert kabuklu, içi yağlı ve aromatik bir kuruyemiştir.
Antep fıstığı sakız ağacıgillerden meyvesi değerli bol vitaminli ve güç veren bir türdür.
Antep fıstığı herkes tarafından çok sevilen ve güç verici olarak da verilen bir türdür.
Özelikle Antep Siirt Urfa bölgesinde bol bulunan Siirt fıstığı daha farklıdır bu arada Gaziantep ve Urfa aynı özelikleri gösterir.
Türkiye’de doğal ortamda yabani olarak şu an işlenen kadar yabani fıstık ağacı bulunmakta bunlar da işlendiği takdirde hem gelir hem de vitamin deposudur.
- Modern yorumda Antep fıstığını
- Afrodizyak,
- Antioksidan,
- Bağışıklık sitemi güçlendirici,
- Göğsü yumuşatır,
- Güç verici,
- Protein,
- Sağlıklı yağlar,
- Vitamin deposu,
- Bitki İçeriği
Antep fıstığı, Anacardiaceae (sakız ağacıgiller) familyasına ait, Akdeniz iklimine uyumlu değerli bir yemiştir. Meyvesi yüksek enerji ve besin değerine sahiptir. İçeriğinde E vitamini, B6 vitamini, folik asit, magnezyum, fosfor, potasyum, demir, lutein, zeaksantin, antosiyaninler, karotenoidler ve doymamış yağ asitleri (oleik, linoleik) bulunur.
- Bitki Etken Maddesi
Ana etken maddeleri tokoferoller (özellikle α-tokoferol), polifenoller, karotenoidler, flavonoidler ve fitosterollerdir. Bu bileşenler antioksidan, damar koruyucu, kolesterol düşürücü ve sinir sistemi güçlendirici özellik taşır. Ayrıca yüksek oranda arginin aminoasidi içerir, bu da damar genişletici nitrik oksit üretimini artırır.
- Bitkinin İlaç Sektöründe Kullanılan Etken Maddesi
Antep fıstığından elde edilen polifenoller, farmasötik araştırmalarda kardiyoprotektif ve nöroprotektif etki potansiyeli nedeniyle değerlendirilir. Fitosteroller, kolesterol emilimini azaltıcı etkisiyle gıda destekli ilaç formüllerinde yer alır. Yağ fraksiyonu ise E vitamini açısından zenginliğiyle dermokozmetik preparatlarda kullanılmaktadır.
- Bitki Gıda Takviyelerinde Kullanılan Ekstrakt Maddesi Var mı
Evet. Pistacia vera ekstresi, antioksidan desteği, damar sağlığı, libido artırıcı ve metabolizma düzenleyici etkileriyle gıda takviyelerinde kullanılır. Ayrıca doğal protein ve magnezyum kaynağı olarak sporcu destek ürünlerinde de yer almaktadır.
- Moleküler Biyoloji ve Genetik Olarak Kullanımı Var mı
Pistacia polifenolleri, Nrf2 yolunu aktive ederek antioksidan genlerin (HO-1, NQO1, GPx, SOD) ekspresyonunu artırır. Ayrıca NF-κB ve TNF-α genlerinin aktivitesini baskılayarak inflamasyonu azaltır. Arginin bileşeni, endotel NO sentaz (eNOS) gen aktivasyonunu artırarak damar genişlemesini ve hücre oksijenlenmesini düzenler. Bu özellikleriyle kardiyovasküler gen ekspresyonunu olumlu etkiler.
- Lokman Hekimlerden Kısa Gerçek Formüller veya Kullanımı
İbn-i Sina, 'fıstık kuvvet ve zindelik verir, mideyi ısıtır ve sinirleri kuvvetlendirir' der. Davud el-Antaki ise 'fıstık kalp ve karaciğer için faydalıdır, safra söktürür' ifadelerini kullanır. Geleneksel Anadolu hekimliğinde fıstık, bal ile karıştırılarak kuvvet macunlarında yer almıştır.